Wat is PVA filament? Oplosbaar supportmateriaal uitgelegd

Ontdek wat PVA filament is, waarom het oplosbaar is in water en hoe je het gebruikt als supportmateriaal bij complexe 3D prints.

Koppelprint

7/25/20263 min lezen

PVA is een bijzonder 3D-printfilament dat vooral wordt gebruikt als oplosbaar supportmateriaal. Het materiaal kan na het printen in water worden opgelost, waardoor complexe modellen met overhangende delen, holtes en moeilijk bereikbare ondersteuning eenvoudiger kunnen worden geprint.

PVA wordt meestal gebruikt in combinatie met een printer met twee extruders of een multimateriaalsysteem.

Wat betekent PVA?

PVA staat voor Polyvinyl Alcohol, in het Nederlands polyvinylalcohol.

Het is een wateroplosbaar polymeer dat binnen 3D-printen vooral wordt gebruikt voor tijdelijke ondersteuningsstructuren.

Na het printen kan het ondersteuningsmateriaal in water worden geplaatst. Het PVA lost vervolgens geleidelijk op, terwijl het hoofdmodel intact blijft.

Waarvoor wordt PVA gebruikt?

PVA wordt vooral gebruikt voor supportmateriaal bij complexe 3D-prints.

Denk bijvoorbeeld aan:

Modellen met veel overhang
Interne holtes
Bewegende onderdelen die in één keer worden geprint
Complexe mechanische vormen
Modellen waarbij support moeilijk handmatig te verwijderen is
Prototypes met ingewikkelde geometrie
Onderdelen met interne kanalen

Het grote voordeel is dat je support kunt verwijderen zonder met een tang, mesje of ander gereedschap bij moeilijk bereikbare plekken te hoeven komen.

Wat zijn de voordelen van PVA?

PVA heeft verschillende voordelen bij multimateriaalprinten:

Oplosbaar in water
Geschikt voor complexe supports
Minder kans op beschadiging bij het verwijderen van support
Bereikt moeilijk toegankelijke plaatsen
Geschikt voor interne ondersteuningsstructuren
Kan een nette onderzijde van overhangende delen mogelijk maken
Handig voor complexe prototypes en mechanische onderdelen

PVA wordt meestal niet gebruikt om complete eindproducten te printen.

Met welke materialen kun je PVA combineren?

PVA wordt vaak gecombineerd met materialen die bij relatief vergelijkbare temperaturen worden geprint.

Een veelgebruikte combinatie is:

PLA + PVA

PLA vormt het uiteindelijke model en PVA wordt gebruikt voor de ondersteuningsstructuren.

Of PVA goed samengaat met andere materialen hangt af van de specifieke filamentsoort, printtemperatuur en hechting tussen beide materialen. Controleer daarom altijd de aanbevelingen van de fabrikant.

Heb je twee extruders nodig voor PVA?

Om PVA als supportmateriaal te gebruiken, moet je printer twee verschillende materialen tijdens dezelfde print kunnen verwerken.

Dit kan bijvoorbeeld met:

Een dual-extruder 3D-printer
Een printer met twee nozzles
Een geschikt multimateriaalsysteem

Met één standaard extruder kun je PVA wel printen, maar is het veel minder praktisch om het tegelijkertijd als support voor een ander materiaal te gebruiken.

Op welke temperatuur print je PVA?

De exacte printtemperatuur verschilt per fabrikant.

Veel PVA-filamenten worden geprint met een nozzletemperatuur van ongeveer 190 tot 220 °C.

De temperatuur van het printbed ligt vaak tussen ongeveer 45 en 60 °C.

PVA is gevoelig voor hoge temperaturen. Wanneer het te lang in een hete nozzle blijft zitten, kan het materiaal verslechteren of verstoppingen veroorzaken.

Controleer daarom altijd de aanbevolen instellingen van het gebruikte filament.

Hoe los je PVA op?

Na het printen kan het model in water worden gelegd.

Het PVA wordt langzaam zacht en lost vervolgens op. Hoe lang dit duurt, hangt af van:

De hoeveelheid PVA
De dikte van de supports
De temperatuur van het water
De vorm van het model
Hoe gemakkelijk water bij het supportmateriaal kan komen

Het regelmatig verversen of bewegen van het water kan het proces versnellen.

Gebruik geen extreem heet water zonder eerst te controleren of het materiaal van je hoofdprint daartegen bestand is.

Is PVA moeilijk te printen?

PVA kan lastiger zijn om te printen dan standaard PLA.

Het materiaal is sterk gevoelig voor vocht en kan snel vocht uit de lucht opnemen. Hierdoor kunnen problemen ontstaan zoals:

Slechte oppervlaktekwaliteit
Bubbels tijdens extrusie
Stringing
Onregelmatige materiaaltoevoer
Verstoppingen
Minder betrouwbare laaghechting

Droge opslag is daarom bij PVA bijzonder belangrijk.

Waarom is PVA zo gevoelig voor vocht?

PVA is zeer hygroscopisch. Dit betekent dat het gemakkelijk vocht uit de lucht opneemt.

Deze eigenschap zorgt ervoor dat PVA in water kan oplossen, maar betekent ook dat het filament tijdens opslag snel vochtig kan worden.

Zelfs wanneer een rol maar korte tijd onafgedekt ligt, kan de printkwaliteit achteruitgaan.

Hoe bewaar je PVA-filament?

PVA moet zo droog mogelijk worden bewaard.

Bewaar het filament bij voorkeur:

In een volledig afgesloten verpakking
Met voldoende silica gel
In een drybox
Bij een lage luchtvochtigheid
Niet langdurig buiten de verpakking

Voor langdurige prints kan het verstandig zijn om rechtstreeks vanuit een drybox te printen.

PVA of normaal supportmateriaal?

Bij normaal supportmateriaal wordt meestal hetzelfde materiaal gebruikt als voor het model.

Dit is eenvoudig en goedkoop, maar het support moet na afloop handmatig worden verwijderd.

Normaal support is handig wanneer:

Het support gemakkelijk bereikbaar is
De vorm niet extreem complex is
Je met één filament wilt printen

PVA is interessant wanneer:

Support moeilijk bereikbaar is
Het model interne holtes bevat
Een nette onderzijde belangrijk is
Handmatig verwijderen lastig of onmogelijk is

PVA of breakaway support?

Breakaway support wordt niet opgelost, maar is ontworpen om gemakkelijk van het hoofdmodel af te breken.

PVA heeft als voordeel dat het volledig kan oplossen. Breakaway support kan daarentegen sneller en eenvoudiger zijn wanneer het support goed bereikbaar is.

Welke optie het beste is, hangt af van het model en de gebruikte printer.

Voor wie is PVA geschikt?

PVA is vooral interessant voor gebruikers die complexe modellen printen met een multimateriaalsysteem of dual-extruderprinter.

Voor eenvoudige modellen is PVA vaak niet noodzakelijk. Maar bij ingewikkelde geometrieën kan oplosbaar support een groot verschil maken in de kwaliteit en het gemak van nabewerking.

Conclusie

PVA is een wateroplosbaar 3D-printfilament dat vooral wordt gebruikt als supportmateriaal.

Het is bijzonder geschikt voor complexe modellen, interne supports en moeilijk bereikbare delen. Door het support na het printen in water op te lossen, kun je ingewikkelde ontwerpen maken zonder het model tijdens het verwijderen van ondersteuning te beschadigen.

PVA vraagt wel om zeer droge opslag en zorgvuldige printerinstellingen, maar is voor complexe multimateriaalprints een bijzonder handig filament.